«Γιατί κάποιοι καλοί μαθητές ‘’χάνονται’’ στην πορεία;»
Αυτό ήταν ένα ερώτημα που μου έθεσαν πρόσφατα μαθητές μου.
Μου ανέφεραν πως βλέπουν συχνά απογοητευμένους συμμαθητές που, ενώ προσπάθησαν αρκετά, τελικά δεν τα κατάφεραν.
Τους εξήγησα πως αρκετοί μαθητές έχουν λάθος στόχευση όσον αφορά το διάβασμα και τους ενδιαφέρει μόνο η ποσότητα των γνώσεων.
Η βαθμοθηρία του εκπαιδευτικού συστήματος οδηγεί τα παιδιά να εστιάζουν στην αποστήθιση όσο το δυνατόν περισσότερων γνώσεων. Παραβλέπουν, όμως, ότι η μακροπρόθεσμη επιτυχία απαιτεί άλλες δεξιότητες.
Αυτή ήταν μία ευκαιρία για μένα να τους αναλύσω τη μεταφορά του Παγόβουνου.
Τι είναι το Παγόβουνο της Μαθητικής Επιτυχίας;
Το Παγόβουνο χωρίζεται στο ορατό μέρος όπου βρίσκονται οι γνώσεις και στο αόρατο όπου εδράζονται δεξιότητες πιο θεμελιώδεις ακόμα και από τις ίδιες τις γνώσεις.
Νοοτροπία
Η δεξιότητα αυτή είναι η βάση όλων των υπολοίπων. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ο μαθητής αντιμετωπίζει τη δυσκολία.
Αν τη δει ως απειλή, θα προσπαθήσει να την αποφύγει. Αν τη δει ως πρόκληση, θα εξελιχθεί μέσα από αυτήν.
Όταν ο μαθητής αποκτήσει τη σωστή νοοτροπία, αρχίζει να πιστεύει περισσότερο στον εαυτό του, υιοθετεί θετική στάση απέναντι στο διάβασμα και κατανοεί τα οφέλη της μόρφωσης.
Χωρίς σωστή νοοτροπία, κάθε λάθος γίνεται απόδειξη ανικανότητας. Με σωστή νοοτροπία, γίνεται εργαλείο βελτίωσης.
Ευθύνη
Η ευθύνη είναι το επόμενο επίπεδο, όπου ο μαθητής συνειδητοποιεί ότι το διάβασμα και η επιτυχία σε αυτό εξαρτώνται κυρίως από εκείνον.
Είναι η στιγμή που σταματά να λέει «ήταν δύσκολο το διαγώνισμα» και αρχίζει να αναρωτιέται «τι μπορώ να κάνω διαφορετικά;».
Με την καλλιέργεια της ευθύνης, σταματά τις δικαιολογίες και αξιοποιεί πραγματικά τις δυνατότητές του.
Όσο η ευθύνη μεταφέρεται στους άλλους, η πρόοδος παγώνει. Όταν επιστρέφει στον ίδιο, τότε ξεκινά η ωρίμανση.
Και χωρίς ωρίμανση, η γνώση δε στεριώνει.
Συνέπεια
Η συνέπεια είναι η ικανότητα να εμφανίζεσαι κάθε μέρα.
Αφορά την καθημερινή εφαρμογή μικρών βημάτων προς την επιτυχία.
Όχι μόνο όταν έχεις διάθεση. Όχι μόνο όταν πλησιάζουν οι εξετάσεις. Αλλά σταθερά.
Γιατί η γνώση δεν χτίζεται με εκρήξεις προσπάθειας. Χτίζεται με ρυθμό.
Και ο ρυθμός δημιουργεί βάθος.
Πειθαρχία
Η πειθαρχία είναι η απόφαση να κάνεις αυτό που πρέπει, ακόμα κι όταν δεν το θέλεις.
Η διάθεση αλλάζει. Ο χαρακτήρας μένει.
Σε βάθος χρόνου, δεν ξεχωρίζει εκείνος που είχε περισσότερη έμπνευση. Ξεχωρίζει εκείνος που κράτησε τη δέσμευσή του.
Καλλιεργώντας την πειθαρχία, ο μαθητής μαθαίνει να υπερβαίνει τον εαυτό του και να τηρεί το πρόγραμμα, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις.
Αντοχή
Η αντοχή είναι η ικανότητα να παραμένεις συγκεντρωμένος στον χρόνο.
Όπως ο αθλητής αυξάνει σταδιακά την απόσταση που μπορεί να διανύσει, έτσι και ο μαθητής μπορεί να αυξάνει σταδιακά τη διάρκεια ποιοτικής μελέτης, να παραμένει για περισσότερη ώρα συγκεντρωμένος και ταυτόχρονα αποδοτικός.
Θα μάθει να μην παραιτείται εύκολα και να συνεχίζει ακόμα κι αν αισθάνεται κόπωση.
Η συγκέντρωση δεν είναι ταλέντο. Είναι εξάσκηση.
Γνώσεις
Και μόνο τότε, στην κορυφή, έρχονται οι γνώσεις.
Οι γνώσεις είναι απαραίτητες. Είναι ορατές. Είναι μετρήσιμες. Είναι αυτές που τελικά βαθμολογούνται από το εκπαιδευτικό μας σύστημα.
Αλλά χωρίς τη σωστή βάση, παραμένουν επιφανειακές και προσωρινές.
Τι μας εξηγεί η μεταφορά του Παγόβουνου;
Η μεταφορά του Παγόβουνου εξηγεί γιατί οι επιδόσεις αλλάζουν ξαφνικά.
Γι’ αυτό βλέπουμε μαθητές, που ξεκινούν δυναμικά, να χάνουν σταδιακά έδαφος. Έμαθαν να αποδίδουν, αλλά δεν έμαθαν να χτίζουν.
Και βλέπουμε άλλους, που θεωρούνταν «μέτριοι», να εξελίσσονται σταθερά. Γιατί δούλεψαν κάτω από την επιφάνεια.
Η εκπαιδευτική διαδικασία δεν είναι απλή συσσώρευση γνώσεων. Είναι διαμόρφωση χαρακτήρα.
Στο τέλος, δεν κερδίζει εκείνος που έμαθε περισσότερες σελίδες. Κερδίζει εκείνος που έχτισε κάτω από την επιφάνεια.